Güneşimden Kaç/Saha Notları/60 pigment, tek bir reçete yok

Bir kolektif deney arşivi

Anthotype Emulsions, Volume 1, World Anthotype Day 2022’ye katılan sanatçıların katkılarından oluşan bir derleme. Yayın, ilk World Anthotype Day’in 103 sanatçıyı 31 ülkeden bir araya getirdiğini ve kolektif kaydın 60 bitkiyi kapsadığını bildiriyor. Bu rakamlar, aynı başlık altında çalışan insanların ne kadar farklı bitki kaynağı ve görsel sonuçla karşılaşabildiğini göstermesi bakımından ilginç.

Bu arşivi bir “en iyi sonuçlar” albümü gibi değil, pek çok kişinin kendi gözlemini ortak bir biçimde kayda geçirdiği bir deney hafızası olarak okumak daha yararlı. Kayıtların ortak dil kurmaya çalışması, farklı yerlerde çalışan insanların deneyimlerini yan yana getirmeyi mümkün kılıyor. Yine de derleme, kontrollü bir bilimsel deney seti değildir; sanatçıların uygulama notlarından oluşan kolektif bir arşivdir.

Bu fark, arşivi daha az kıymetli yapmaz; yalnız nasıl okunması gerektiğini belirler. Bir girişteki gözlem, başka birinin sorusuna yön verebilir. Ancak gözlem ile genelleme arasındaki mesafeyi korumak, kolektif kayıttan gerçekten öğrenmenin koşuludur.

Neler kaydedilmiş?

Yayındaki girişler, bitkinin yaygın ve bilimsel adıyla birlikte pigment kaynağına, elde etme biçimine, yüzeye, uygulamaya, ışıkla karşılaşma bağlamına ve sonuçtaki kontrast değerlendirmesine dair alanlar içeriyor. Bu yapı, yalnızca “hangi bitki?” sorusuna değil, sonucu etkileyebilecek koşulların neler olduğuna da dikkat çekiyor.

Kontrast için kullanılan değerlendirme, görüntünün ne kadar belirgin olduğuna odaklanıyor; eserin sanatsal değerini ölçme iddiası taşımıyor. Bu ayrım önemli. Bir baskının görünürlüğünü kayda geçirmek ile estetik değerini hükme bağlamak aynı iş değildir. Kolektif notların gücü de burada: karşılaştırma için bir dil öneriyor, tek bir estetik ölçü dayatmıyor.

En ilginç ders: değişkenlik

Aynı başlık altında “anthotype” desek de her pigment aynı sistem değildir. Bitkinin türü, kullanılan kısmı ve pigment ailesi kadar, hazırlama biçimi, yüzey, ışık koşulları, coğrafya ve zaman da sonucu etkileyebilir. Bu değişkenleri ayrı ayrı saymak kolay; zor olan onların birlikte çalıştığını kabul etmektir.

Bir kayıttaki sonuç, başka bir yerde aynen tekrarlanacak bir vaat değildir. Coğrafya yalnızca haritadaki konumdan ibaret değildir; ışığın karakteri, mevsim, nem ve çalışma ortamı da deneyin bağlamını değiştirir. Arşivdeki çeşitlilik bu nedenle hata payı değil, başlı başına bir bulgudur: pigmentler ve yüzeyler tek bir evrensel reçeteye sığmaz.

Veritabanı neden değerlidir?

Bu derlemeyi tarif kitabı olarak okumak sınırlayıcı olur. Değeri, çok sayıda insanın neyi denediğini, neyi gözlemlediğini ve bunu nasıl adlandırdığını bir arada tutmasında. Kolektif deney kaydı, bazen güçlü bir sonucun yanında belirsiz bir sonucu da saklar. Bu, sonraki kişiye hazır cevap vermese bile daha akıllı bir soru verebilir.

Güneşimden Kaç açısından bu çeşitlilik, atölyelerde tek bir doğru sonucu tekrar etmek yerine değişkenleri gözlemlememizin nedenlerinden biri. Buluşmada amaç, arşivdeki bir kaydı yeniden üretmek değil; kendi koşullarımızdaki farkları fark edecek dikkat ve dili geliştirmek.

Orijinal Emulsion Database’i incele ↗

Kaynaklar

• Fabbri, M. (ed.). (2022). Anthotype Emulsions, Volume 1. World Anthotype Day / AlternativePhotography. Orijinal PDF
• AlternativePhotography. Anthotype emulsion database. Proje sayfası
• Fabbri, M. (2012). Anthotypes: Explore the Darkroom in Your Garden and Make Photographs Using Plants. AlternativePhotography