Güneşimden Kaç/Saha Notları/Güneş yalnız aydınlatmaz

Işık bir fon değil, bir etkendir

Bir rengin yanından geçerken onu çoğu zaman ışığın görünür kıldığı sabit bir yüzey gibi algılarız. Oysa ışık, bazı pigmentler için yalnızca görmeyi sağlayan bir fon değildir. Moleküller ışık enerjisiyle karşılaştığında yapılarında değişimler başlayabilir; bu değişimler de rengin açılması, tonunun kayması ya da görünür yoğunluğunun azalması olarak karşımıza çıkabilir.

Bu, “güneş bütün renkleri aynı biçimde soldurur” demek değildir. Işığın etkisi pigmentin yapısına, bulunduğu ortama ve yüzeyle kurduğu ilişkiye göre değişir. Bir yaprağın gölgesi altında kalan alan ile açıkta kalan alan aynı ışık geçmişine sahip değildir. Güneşimden Kaç’ta ilgilendiğimiz şey tam olarak bu ayrımdır: Güneşin bir görüntüyü yalnızca aydınlatmakla kalmayıp fark yaratabilen bir etkene dönüşmesi.

Gözlem burada sonuca varmaktan daha değerlidir. Bir renk değiştiğinde önce “iyi mi kötü mü?” diye sormak yerine, neyin farklılaşmış olabileceğini düşünürüz. Işık yönü, yüzeyin konumu, çevredeki gölge ve zamanın akışı bir arada okunabilecek ipuçlarıdır.

Her pigment aynı davranmaz

“Bitkisel pigment” tek bir maddeyi anlatmaz. Bitkilerdeki sarılar, kırmızılar, morlar ve yeşiller farklı pigment ailelerinden gelebilir; aynı renk ailesinin üyeleri bile aynı ortamda aynı tepkiyi vermeyebilir. Bitkinin türü ve hangi kısmının kullanıldığı kadar, pigmentin bulunduğu ortam da önemlidir.

Işık koşulları, nem, sıcaklık ve yüzeyin niteliği birbirinden ayrı düğmeler gibi çalışmaz. Bir değişken diğerinin etkisini değiştirebilir. Bu yüzden tek bir örneği evrensel kural gibi okumak yerine karşılaştırmalı bakmak gerekir. Bir sonuç, aynı malzemeyle başka bir zamanda veya başka bir yüzeyde farklılaşabilir. Bu değişkenlik, gözlemi değersizleştirmez; aksine daha iyi bir soru kurmak için malzeme verir.

Güneşimden Kaç’ta neden önemli?

Işığın Rengi’nin temel sorusu basit görünüyor: Bir renk güneşte ne kadar süre aynı kalır? Bu sorunun yanıtı tek bir sayıdan çok, ışık ile pigment arasındaki ilişkinin nasıl kurulduğunu anlamaya açılır. Zerdeçalın sarısını, bitkinin siluetini ve güneşle gölgenin farklılığını aynı yüzeyde izlediğimizde, rengi hareketsiz bir nesne olarak değil, koşullara cevap veren bir sistem olarak görmeye başlarız.

Anthotype bu bağlamda tarihsel bir görüntü üretme yaklaşımıdır. Bitkisel pigmentlerin ışığa farklı maruziyetinden doğan ton farklarından yararlanır. Güneşimden Kaç’ta anthotype’ın tarihi önemlidir; fakat atölyenin hedefi bu tekniği ezberlemek değildir. Asıl mesele, ışığın canlı kaynaklı bir pigment üzerinde bıraktığı izleri dikkatle okumaktır.

Bir yaprağın damarı, kenarı ya da geçirgenliği de bu okumaya katılır. Böylece baskı, yalnızca bir imge değil; ışık, bitki ve zamanın aynı yüzeyde karşılaşmasından kalan bir gözlem kaydı olur.

Bir sonraki bakış için

Güneşe tuttuğun bir yaprağa ya da pencere önündeki bir kumaşa yeniden bak. Işığın orada yalnızca görüneni açığa çıkarmadığını, görünenin zaman içindeki halini de etkileyebileceğini düşün. Doğadaki birçok ayrıntı, ancak böyle bir soruyla yavaşlayınca araştırmaya dönüşür.

Işığın bir rengi nasıl değiştirdiğini birlikte gözlemle.

Işığın Rengi

Kaynaklar

• Herschel, J. F. W. (1842). On the action of the rays of the solar spectrum on vegetable colours, and on some new photographic processes. Philosophical Transactions of the Royal Society of London, 132, 181–214. Royal Society arşiv kaydı
• Fabbri, M. (2012). Anthotypes: Explore the Darkroom in Your Garden and Make Photographs Using Plants. AlternativePhotography
• Wang, Y.-J. ve ark. (1997). Stability of curcumin in buffer solutions and characterization of its degradation products. Journal of Pharmaceutical and Biomedical Analysis, 15(12), 1867–1876. doi:10.1016/S0731-7085(96)02024-9